|
Op 22 augustus vond er een ontmoeting plaats tussen enerzijds Van Dale
Lexicografie en anderzijds het Schan Dale Blunderweb. Deze ontmoeting kwam er
op vraag van Van Dale.
De maanden voordien was er al een moeizame correspondentie gevoerd, maar
de klachten over de werking van de cd-rom werden niet au sérieux genomen.
Men hoopte er bij Van Dale blijkbaar op dat de zaak wel zou koelen zonder
blazen. Het op het internet plaatsen van het Schan Dale Blunderweb bracht de
zaak in een stroomversnelling: nog dezelfde dag werden we gecontacteerd om
een afspraak te maken voor een spoedig onderhoud.
Op de vergadering gaf Van Dale al de gesignaleerde bugs in de software toe.
Nochtans beweerde men dat de cd-rom uitvoerig getest is.
Wat is uitvoerig? Blijkbaar is niemand van de proefkonijnen op het idee
gekomen om drie dollartekens of een van de andere fatale combinaties in te
tikken waardoor het programma crasht (De dollar
crash). Van de testers heeft er ook nooit iemand opgemerkt dat er een
foutmelding op het scherm verschijnt als men het programma door Windows 95/98
laat afsluiten (De exit crash).
Intussen werd door een gebruiker nog een derde crash gesignaleerd (De
crash bij benadering); ook die werd niet opgemerkt.
Het euvel van de niet-functionerende joker in de trefwoordenlijst (De
dollarvogel) is het gevolg van een hele reeks foutieve beslissingen en
blunders. Bij het ontwerp van het zoekprogramma werd het $-teken uitgekozen
om te functioneren als medeklinker-joker. Toen het programma zich al in een
vergevorderd stadium bevond, stelde men vast dat dit tot onoverkomelijke
problemen leidde. Het $-teken kwam in het woordenboek immers ook voor als
lemma. Technisch en functioneel kon het niet tegelijkertijd beide functies
vervullen. Men heeft er toen voor geopteerd om in de trefwoordenlijst het
$-teken als symbool te behandelen, en de mogelijkheid om er klinker- en
medeklinker-jokers te gebruiken uit te schakelen. Dit laatste gebeurde
evenwel slechts voor de helft: men vergat de klinker-joker (het @-teken) uit
te schakelen. Nadien vergat men ook nog eens de handleiding aan te passen,
waardoor men zowel in de helpfunctie als op bladzijde 19 van de gedrukte
handleiding kan lezen dat er ook in de trefwoordenlijst met de $- en @-jokers
kan gezocht worden. Met andere woorden: er is niets mis met het programma, de
handleiding bevat fouten.
Behalve over de opeenstapeling van deze reeks blunders kan men zich ook
verbazen over het feit dat om één lemma (waarvan men zich kan afvragen of
het wel in een woordenboek thuishoort, want het $-teken is een symbool) te
sparen, de mogelijkheid werd opgeofferd om medeklinker- en klinkerjokers te
gebruiken in de trefwoordenlijst.
Bij Van Dale was men vóór het uitbrengen van de cd-rom op de hoogte van de
duizenden onbestaande meervoudsvormen en de al even onbestaande comparatieven
en superlatieven in de jokerlijst. (De veeën
bezorgen de gespuisen grote hinders en De
tinnenste schotel was nog drijfnatter dan het beregoedere servies)
Niettemin werd ervoor geopteerd om de cd-rom in deze vorm uit te geven. Er
was geen tijd meer om de jokerlijst te corrigeren.
Commerciële overwegingen hebben er dus voor gezorgd dat een onafgewerkte
cd-rom op de markt werd gebracht. Dit soort redeneringen kan eventueel nog
door de beugel als we het hebben over een obscuur woordenboek dat alleen via
postorderbedrijfjes verkrijgbaar is, maar niet als het gaat om Van Dale. Van
Dale is immers verzekerd van zijn afzet omdat een aanzienlijk deel van de
consumenten blindelings kiest voor haar producten. Van Dale heeft een
reputatie van degelijkheid, en wekt de indruk met kop en schouders boven de
concurrentie uit te steken. Men kan zich stilaan beginnen afvragen of deze
reputatie nog wel enige grond heeft. Monopolieposities leiden altijd tot
wantoestanden; ook hier is dat het geval.
De Van Dale op cd-rom bevat een hele reeks fouten en inconsistenties die
werden overgenomen uit de papieren versie. Door Van Dale werden deze fouten
omschreven als 'kleinigheden'.
Wie het Schan Dale Blunderweb overloopt, zal nochtans merken dat de
zogenaamde kleinigheden zo talrijk zijn dat de totaliteit geen kleinigheid
meer is. Van Dale volgt hier dezelfde redenering als in de vorige alinea: men
is op de hoogte van de fouten, maar er worden geen middelen en mensen
vrijgemaakt om ze weg te werken wegens te duur en te tijdrovend. Wordt het
niet eens tijd om de hele Van Dale opnieuw van de grond af op te bouwen? Een
vraag die professor H.J. Verkuyl van de Universiteit Utrecht zich in 1993 al
stelde.
De volgende editie van de cd-rom was voorzien rond 2007 en daar houdt Van
Dale zich voorlopig aan. Op het einde van het gesprek werd er zeer
voorzichtig gesteld dat er misschien tegen 2004 een gecorrigeerde versie op
de markt zou kunnen komen.
Van Dale is op de hoogte van een hele reeks grote en kleine onvolkomenheden.
Men zou verwachten dat er dan als de vliegende bliksem gestart wordt met het
wegwerken van deze fouten zodat er op korte termijn een verbeterde versie op
de markt kan gebracht worden. Neen, zo wordt er niet geredeneerd in een
commercieel bedrijf als Van Dale Lexicografie. Er zijn investeringen gedaan,
en deze moeten terugverdiend worden vooraleer er gedacht wordt aan nieuwe
investeringen. Men laat een zorgvuldig opgestelde meerjarenplanning niet
overhoop gooien door een stelletje misnoegde consumenten. Het komt er dus op
neer dat de 1.0 versie met al zijn bugs en blunders nog vele jaren in de
winkel zal blijven liggen.
Van Dale schijnt geen voordeel te willen halen uit het feit dat een cd-rom de
mogelijkheid biedt om geregeld nieuwe versies op de markt te brengen. Men
heeft immers het idee opgevat om pas een nieuwe cd-rom te releasen als er ook
een nieuwe gedrukte Van Dale op de markt komt, d.w.z. ongeveer om de acht
jaar!
De geactualiseerde versie die elk jaar in september wordt uitgebracht,
komt niet in de winkel terecht; ze is uitsluitend bestemd voor bedrijven die
zich geabonneerd hebben op de Van Dale cd-rom. Bovendien zullen op de 1.1
versie die dit jaar (voor de abonnees) uitkomt, de op deze website
gesignaleerde blunders niet weggewerkt zijn.
Om de vergadering af te sluiten werden we er door de uitgever op gewezen dat
er op het Schan Dale Blunderweb ongeoorloofd gebruik gemaakt werd van
auteursrechtelijk beschermde vormgevingselementen, zoals het logo van Van
Dale en de lay-out van het Van Dale Taalweb. We werden dringend verzocht het
logo te verwijderen en een andere basiskleur te kiezen. De uitgever vermeldde
erbij dat hijzelf er geen voorstander van is om een rechtszaak te starten,
maar dat dit soort beslissingen op een hoger niveau genomen wordt.
Veiligheidshalve hebben we dus het logo en de basiskleur van de website
aangepast. Was het een parodie of was het plagiaat? We hadden geen zin om een
rechter het antwoord op deze vraag te laten formuleren.
Tijdens de vergadering had de uitgever soms de grootste moeite om zijn wrevel
en ongenoegen te verbergen. Bij momenten kon hij het niet nalaten een
denigrerende sneer te geven naar deze "strijd van David tegen Goliath,
die het altijd goed doet bij het grote publiek", of naar "ons
gevecht tegen windmolens".
|
